มันแฝงมากับปลาดิบ
หลายคนคงชอบทานอาหารญี่ปุ่นกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งปลาดิบญี่ปุ่น หลายๆคนคงคิดว่า ปลาดิบญี่ปุ่นน่ะทำจากปลาทะเล ไม่มีพยาธิหรอก ความจริงแล้วมันมีครับ เพียงแต่พบได้ยากกว่าและมีความรุนแรงน้อยกว่าพยาธิในปลาน้ำจืด พยาธิที่พบในปลาน้ำเค็มคือพยาธิอะนิซาคิส(Anisakis simplex) โชคดีที่พยาธิชนิดนี้พบไม่บ่อยแต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่เจอเลย
พยาธิอะนิซาคิส(Anisakis simplex) เป็นพยาธิที่พบในปลาทะเลเขตอบอุ่นและเขตร้อน ในประเทศไทยตรวจพบตัวอ่อนของพยาธิชนิดนี้ในปลามากกว่า 20 ชนิด เช่น ปลาดาบเงิน ปลาตาหวาน ปลาสีกุน ปลาทูแขก ปลากุแรกล้วย ปลาลัง เป็นต้น ส่วนในต่างประเทศจะพบในปลาจำพวก ปลาคอด ปลาแซลมอน ปลาเฮอริ่ง ระยะตัวอ่อนที่ติดต่อสู่คนจะอยู่ในอวัยวะภายในช่องท้องของปลาทะเล มองเห็นด้วยตาเปล่าได้ ขนาดยาวประมาณ 1-2 ซม. กว้างประมาณ 0.3-0.5 มม. บริเวณปากจะมีหนามขนาดเล็ก บริเวณปลายหางจะมีส่วนแหลมยื่นออกมา พยาธิชนิดนี้จะใช้หนามขนาดเล็กและใช้ปลายหางแหลมในการไชผ่านเนื้อเยื่อต่างๆ
อาการผิดปกติ
เนื่องจากพยาธิชนิดนี้ขณะเป็นตัวอ่อนระยะติดต่อสู่มนุษย์ บริเวณปากของพยาธิจะมีหนามขนาดเล็กและปลายหางแหลม ขณะเคลื่อนที่ไชในกระเพาะอาหารและลำไส้ของคน ทำให้เกิดแผลขนาดเล็กและอาจทำให้มีเลือดออกในกระเพาะอาหารได้ ส่งผลให้ผู้ที่มีพยาธิชนิดนี้ในกระเพาะอาหารและลำไส้ มีอาการ ปวดท้อง แน่นท้อง คลื่นไส้ ท้องอืด อาการมักไม่เฉพาะเจาะจงคล้ายกับอาการของโรคกระเพาะอาหาร บางรายอาจมีอาการท้องเสีย หรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือดถ้ามีแผลในกระเพาะขนาดใหญ่ อาการมักจะเริ่มเกิดหลังรับประทานอาหารที่มีพยาธิชนิดนี้เป็นชั่วโมงหรือ เป็นวันก็ได้
การวินิจฉัยและการรักษา
การวินิจฉัยและการรักษาทำโดยการส่องกล้อง ตรวจกระเพาะอาหาร ถ้าพบตัวอ่อนของพยาธิชนิดนี้ก็ใช้กล้องคีบตัวพยาธิออก พยาธิชนิดนี้ไม่สามารถตรวจพบได้ในอุจจาระ เนื่องจากมันจะเกาะติดแน่นกับกระเพาะอาหารและลำไส้
ปัจจุบันยังไม่มียาที่ใช้รักษาพยาธิชนิดนี้ แต่จาการศึกษาในประเทศญี่ปุ่น โดยหัวหน้าทีมวิจัย โตชิโอะ ลิยาม่า พบว่า วาซาบิ มีฤทธิ์ในการฆ่าพยาธิชนิดนี้ได้ แต่ขนาดและปริมาณการใช้ฆ่าพยาธิชนิดนี้ ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาถึงอย่างไรก็ตามการป้องกันการติดพยาธิชนิดนี้ ยังเป็นสิ่งที่สำคัญและดีที่สุด
แล้วเราจะกินปลาดิบยังไงให้ปลอดภัยล่ะ?
ก่อนอื่นเลย เราต้องแน่ใจก่อนว่าปลาที่เอามาทำปลาดิบต้องเป็นปลาทะเล ถ้าผ่านการแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำกว่า -35 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 15 ชั่วโมงหรือต่ำกว่า -20 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 7 วันหรือผ่านความร้อนมากกว่า 60 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 5 นาที ก่อนการประกอบอาหารจะทำให้พยาธิชนิดนี้ตายได้
นอกจากพยาธิบางชนิดที่พบในปลาดิบ แล้วยังพบแบคทีเรียบางชนิดและไวรัสตับอักเสบเอได้ด้วย โดยขึ้นกับสุขอนามัยและความสะอาดของขั้นตอนการเตรียมอาหาร ดังนั้นถ้าคิดจะรับประทานปลาดิบควรดูให้แน่ใจก่อนว่าขั้นตอนการประกอบอาหาร สะอาดถูกหลักอนามัย เพื่อให้เกิดความมั่นใจและเพื่อหลีกเลี่ยงการติดเชื้อจากปลาดิบ
